miércoles, 18 de octubre de 2023

IV, Pus Ventedorn e Comborn e Segur

IV.


Pus Ventedorn e Comborn e Segur

E Torena e Monfort e Guordon

An fag acort ab Peiregorc e jur,

E li borges si claven d' eviron,

M' es bon e belh hueymais qu' ieu m' entremeta

D' un sirventes per elhs aconortar,

Qu' ieu no vuelh ges sia mia Toleta

Per qu' ieu segurs non i pogues estar.

A! Puiguillems e Clarens e Granolh

E Sanh Astier, molt avetz gran honor,

Et ieu mezeis qui conoisser la m vol,

Et a sobrier Engolesmes maior,

Qu' En charretier que gurpis sa charreta

Non a deniers ni no pren ses paor;

Per qu' ab onor pretz mais pauca terreta

Q' un emperi tener a dezonor.


Si 'l rics vescoms qui es caps dels Guascos,

A cui apen Bearns e Gavardans,

E 'N Vezias o vol e 'N Bernardos

E 'l Senher d' Ayx e selh cui es Marsans,

D' aquelha part aura 'l coms pro que fassa,

Et eissamen aissi com el es pros,

Ab sa gran ost que atrai et amassa,

Venha s' en sai et ajoste s' ab nos.


Si Talhaborcs e Pons e Lezinhans

E Malleons e Taunais fos en pes,

Et a Siurac fos vescoms vius e sans,

Ja non creirai que non nos ajudes

Selh de Toartz; pois lo coms lo menassa,

Venha s' ab nos, e non sia ges vans,

E demandem li tro que dreg nos fassa

Dels homes qu' el nos a traitz d' entr' els mans.


Entre Peitau e la ylha 'n Bocart

E Mirabelh e Laudun e Chino,

A Claraval an bastit, ses regart,

Un belh caslar el mieg d' un plan cambo;

Mas no vuelh ges lo sapcha ni lo veya

Lo joves reys, que no ill sabria bo,

Mas paor ai, pus aitan fort blanqueya,

Qu' el lo veira ben de Matafelo.


Del rey Felip veirem be si panteya,

O si segra los usatges Karlo;


D' En Talhafer, pus so senher l' autreya

D' Engolesme, et elh l' en a fag do;


Quar non es bo de so que reys autreya, 

Quant a dig d' oc, que pueys digua de no.


Bertrand de Born.

III, Ges de far sirventes no m tartz,

III.


Ges de far sirventes no m tartz,

Ans lo fas senes totz afans,

Tan sui suptils d' engenhs e d' artz

Que m sai gardar de totz engans;

E sai tan de sort

Que vec vos m' estort;

Que 'l comte ni 'l rey

No m forfeiron rey.


E pois lo reys e 'l coms Richartz

M' an perdonat lurs mals talans,

Jamais Guirautz ni 'N Audoartz

No m don treguas ni 'n Talairans,

Ni ja d' Autafort

Non laissarai ort,

Qui s vol m' en guerrey,

Pus aver lo dey.


Quant es fis deves totas partz

A mi resta de guerra uns pans,

Pustella en son huelh qui m' en partz,

Sitot m' o comensiey enans;

Patz no m fai conort,

Ab guerra m' acort,

Qu' ieu non tenh ni crey

Negun' autra ley.


E no y guart dilus ni dimartz,

Ni setmana, ni mes, ni ans;

Ni m lais, per abril ni per martz,

Qu' ieu non cerque cum venha dans

A sels que m fan tort;

Mas ja, per nuill sort,

No y conquerran trey

Lo pretz d' un correy.


Quals que fassa sos bos yssartz,

Ieu m' en sui mes tos temps engrans

Cum puesca aver cairels e dartz,

Elms et ausbercs, cavals e brans;

Qu' ab aisso m cofort,

E m trac a deport

Assaut e torney,

Donar e domney.


Mos parsoniers es tan gualartz

Que vol la terr' a mos enfans,

Et ieu vuelh li 'n dar, tan sui guartz;

Pueys diran que mals es Bertrans,

Quar tot non lo y port;

Mas a malvat sort

Venra, so us autrey,

Quals qu' ab mi plaidey.


Jamais d' Autafort

No fas dreit ni tort,

Qui s vol m' en guerrey,

Pus aver lo dey.


Lo jutjamen crey

Mon senhor lo rey.


Bertrand de Born.

II, Un sirventes on motz non falh

II.


Un sirventes on motz non falh

Ai fag, qu' anc no m costet un alh,

Et ai apres un aital art

Que, s' ai fraire, cozin ni quart,

Ieu 'lh part l' uov e la mealha,

E s' el pueys vol la mia part,

Ieu la 'lh giet de comunalha.


Tot mon sen ten dins mon serralh, 

Sitot mi tenon en trebalh;

Entr' En Azemar e 'N Richart

Lonc temps m' an tengut en regart, 

Mas ar n' auran tal baralha

Que lor enfan, si 'l reys no 'ls part, 

Auran part en la coralha.


Guillems de Gordon, fort batalh

Avetz mes dins vostre sonalh,

Et ieu am vos, si dieus mi gart,

Pero per fol e per muzart

Vos tenon d' esta fermalha

Li dui vescomt, et es lor tart

Que siatz en lor batalha.


Tot jorn contendi e m baralh,

M' escrim e m defen e m coralh,

C' om me fond ma terra e la m' art,

E m fai de mos arbres eyssart,

E mescla 'l gra ab la palha,

E no i a ardit ni coart

Enemic que no m' assalha.


Tot jorn ressoli e retalh

Los baros, e 'ls refon e 'ls calh,

E lur cug metre cor auzart,

E sui ben fols, quan m' en regart,

Qu' ilh son de peior obralha

Que non es lo fers San Launart,

Per qu' es fols qui s' en trebalha.


Talairans non trota ni salh

Ni no s mov de son artenalh,

Ni non dupta lansa ni dart,

Ans viu a guiza de Lombart,

Et es tan ples de nualha

Que, quant tot' autra gen s' en part,

El s' estendill e badalha.


A Peiraguers, pres del muralh,

Si que y poirai lansar ab malh,

Venrai armat sobre Bayart,

E s' ieu treup Peitavin pifart,

Sabra de mon bran cum talha,

Que sus el cap li farai bart

De cervelh mesclat ab malha.


Senhors, dieus vos salv e vos gart 

E vos aiut e vos valha,

Ab sol que m diguatz a 'N Richart 

So qu' el pau ditz a la gralha.


Bertrand de Born.