XIII, Greu m' es deisendre carcol,

XIII.

Greu m' es deisendre carcol,

E sapchatz que no m' es belh,

Quar anc assaut ni sembelh

No vim passat a un an,

E tenh m' o a gran afan,

Quar ilh estan per paor,

L' autre et ieu per s' amor

Del senhor de Molierna.

Qu' els aguza e 'ls esmol

E 'ls toca coma coutelh

Lo senher cui es Bordelh,

Mas trop son espes denan

E mols deves lo trenchan;

E plus leyal d' un Prior,

Merces a l' esmoledor,

Ben venran a vita eterna.

Ja 'N Bernart de Mostairol,

Ni 'N Guillem de Monmaurelh

Non agran cor tan isnelh

Com nostre baro quad an,

Quan son a l' yvern intran;

E quan son a la calor

Torna l' arditz en paor,

Quan lo clar temps s' esbuzerna.

Del senhor de Mirandol

Qui ten Crueissa e Martelh

No cug qu' onguan si revelh;

Tro que veia que faran

Frances que van menassan;

Mas no son tan guabador

Be non atendo 'l pascor,

Qu' onguan mais plou et yverna.

Aragones fan gran dol

Catalan e silh d' Urgelh,

Quar non an qui los capdelh

Mas un senhor flac e gran,

Tal que s lauza en chantan,

E vol mais deniers qu' onor,

E pendet son ansessor,

Per que s destrui e s' enferna.

Lai vir on la dens me dol,

Vas sella de cui m' es belh,

Qu' ieu la repte e l' apelh

De trassio o d' enjan,

Quar per son leugier talan

Sofre que 'l fals fenhedor

Se van fenhen de s' amor

De leys cui bos pretz governa.

Ieu sai un austor tersol

Mudat, qu' anc no pres auzelh,

Franc e cortes et isnelh,

Ab cui ieu m' apelh Tristan;

E per aquelh eys semblan

A m pres per entendedor,

Et a m dat mais de ricor

Que si m fes rey de Palerna.

Tristan, per la vostr' amor

Me veyran torneyador

En Peytau, qui que m n' esquerna.

Puois la regina d' amor

M' a pres per entendedor,

Ben puesc far cinc et ill terna.

Bertrand de Born.

XII, Pus lo gens terminis floritz

XII.

Pus lo gens terminis floritz

S' espandis jauzions et gais,

M' es vengut en cor que m' eslais

De far un novel sirventes

On sapchon li Araguones

Qu' ab mal agur,

D' aquo sion ben tug segur,

Sai venc lo reys dont es aunitz

E siei soudadier loguaditz.

Sos bas paratges sobreyssitz

Sai que fenira coma lais,

E s tornara lai don es trais

A Meillau et en Carlades;

Quan quecx n' aura son dreg conques,

An s' en ves Sur;

Greu er que en mar no 'l debur

L' aura, quar tant es pauc arditz,

Flacx e vans e sojornaditz.

Proensa pert dont es issitz,

Que son frair Sancho prezon mais,

Qu' el non a suenh mas que s' engrais

E beua per Rossilhones,

On fo dezeretatz Jaufres,

Qu' a Vilamur

E 'n Tolza 'l tenon per perjur

Tuit cill ab cui s' era plevitz,

Quar los a per paor gequitz.

Lo reys cui es Castrassoritz

E ten de Toleda 'l palais

Lau que mostre de sos essais

Say al fill del Barsalones,

Quar per dreg sos malvatz hom es;

Del rey tafur

Mais am sa cort e son atur,

Non fauc selha don fui trahitz

Lo jorn qu' el fon per mi servitz.

Lo bos reys Gartsia Ramitz

Cobrera, quan vida 'l sofrais,

Aragon qu' el monges l' estrais;

E 'l bos reys navars, cui dreitz es,

Cobrara ab sos Alanes,

Sol s' i atur:

Qu' aitan cum aurs val mais d' azur,

Val mil tans et es plus complitz

Sos pretz que del rey apostitz.

Per selha de cui es maritz,

Per la bona reina m lais;

E des que m dis so don m' apais,

Berenguier de Bezaudunes

Li retraissera, s' il plagues;

Mas tot rencur

Sos malvatz faigz que son tafur,

Quar per el fo mortz e trahitz,

Don es sos linhatges aunitz.

Mout trahic lag l' emperairitz

Com fals reys perjurs e savais,

Quan pres a quintals et a fais

L' aver que Manuels trames,

E det l' a son frair' En Jacmes;

Pueys ab cor dur,

Quan n' ac pres lo vert e 'l madur,

El ne menet per mar marritz

La domna e 'ls Grecx qu' el ac trahitz.

Bertrand de Born.

XI, Gent fai nostre reis liouranda,

XI.

Gent fai nostre reis liouranda,

Per so son tuit gras

Sei Engles e nou e ras,

E chascus porta guirlanda;

E Frances son rusillos

De portar lurs garnisos,

E suefron set e fam e pluia e ven;

E 'l reis conquier l' autrui, e 'l sieu defen.

Reis que gran terra demanda

Par que fassa gas,

Quan caval non trai del pas

Ni calsas de fer non randa;

Ben fe 'l reis qu' es corajos

Quan venc sai entr' els Bretos, 

Mas la honors tornara en nien,

S' es tals la fis com fes comensamen.

Guerra vol c' om sanc espanda

E c' om fuec n' abras,

E que ja non sia las

De donar ni metr' a ganda;

Qu' ieu sai fraires aitals dos,

L' us es reis, l' autr' es coms pros:

Mas ges no ditz vertat aicel que men,

Ni tuit lauzat no son pro ni valen.

Al valen rei, qu' el gen blanda,

Sirventes, diras

Qu' enans que passes lo pas

Gard ben si l' es foudatz granda,

Si l' es sens o dans o pros;

Car per seinhor durmilhos

Non voill intrar en guerra ni en conten,

Car greu conquier hom ben terra en durmen.

Breton son fors de garanda

E son d' onor bas,

Car anc hom de San Thomas

N' intret en Breselianda;

Ben paron de bon cor blos

E tornat de sus en jos,

Car lor Artus demandon freuolmen;

Non dirai plus, car negus no m' enten.

Sirventes, vai t' en cochos

Al comte qu' a nom N Ugos,

Car el val tan e ve e sap e sen

Que ja no vol penre malvatz argen.

Bertrand de Born.